Air Conditioner Cleaning

Máy lạnh vẫn chạy nhưng phòng lâu mát hơn trước, gió thổi yếu, có mùi ẩm hoặc thỉnh thoảng nhỏ nước xuống tường là những dấu hiệu thường gặp khi bên trong máy đã tích nhiều bụi bẩn. Bụi không chỉ nằm ở tấm lưới bạn nhìn thấy khi mở nắp dàn lạnh mà còn bám sâu trên dàn lá nhôm, quạt lồng sóc, máng nước và cả dàn nóng ngoài trời.

Khi các bề mặt trao đổi nhiệt và đường gió bị bẩn, lượng không khí đi qua máy giảm, việc hấp thụ và thải nhiệt kém hơn nên máy có thể phải hoạt động lâu hơn để đưa phòng về nhiệt độ cài đặt. Vệ sinh máy lạnh vì vậy không chỉ nhằm làm sạch bên ngoài mà còn để khôi phục đường gió, kiểm tra thoát nước và phát hiện những dấu hiệu bất thường cần xử lý riêng.

Bụi bẩn tích tụ ở đâu trong máy lạnh?

Mỗi bộ phận của máy có kiểu bám bẩn khác nhau. Nếu chỉ rửa lưới lọc mà bỏ qua phần bên trong, máy vẫn có thể yếu gió hoặc có mùi.

• Lưới lọc: giữ lại bụi, tóc, lông thú và các hạt lớn trước khi không khí đi qua dàn lạnh. Khi lưới bị kín, lượng gió hút vào giảm rõ rệt.
• Dàn lá nhôm: gồm nhiều khe nhỏ để trao đổi nhiệt. Bụi mịn có thể bám giữa các lá và tạo thành lớp cản luồng gió.
• Quạt lồng sóc: bụi thường bám trên từng cánh quạt. Khi bám dày, lượng gió giảm và quạt có thể mất cân bằng, gây tiếng rung hoặc tiếng gió không đều.
• Máng nước: luôn tiếp xúc với nước ngưng nên dễ tích cặn, bụi và lớp nhớt nếu không được làm sạch định kỳ.
• Ống thoát nước: cặn bẩn hoặc chất nhầy có thể làm dòng nước chậm, nghẹt hoặc trào ngược.
• Dàn nóng: bụi ngoài trời, lá cây hoặc vật cản bám vào lá tản nhiệt làm khả năng thải nhiệt ra môi trường giảm.

Khi dàn lạnh thiếu gió hoặc dàn nóng khó giải nhiệt, máy nén có thể phải hoạt động lâu hơn trong cùng điều kiện sử dụng. Vì vậy, máy bẩn có thể làm điện năng tiêu thụ tăng so với khi hệ thống sạch và thông thoáng, dù mức ảnh hưởng cụ thể còn phụ thuộc nhiệt độ cài đặt, diện tích phòng và tình trạng máy.

Những dấu hiệu cho thấy máy lạnh cần được vệ sinh

• Gió ra yếu hơn dù tốc độ quạt đang để ở mức cao.
• Máy chạy lâu nhưng cảm giác làm mát chậm hơn trước.
• Có mùi ẩm, mùi hôi khi vừa bật máy hoặc sau một thời gian vận hành.
• Dàn lạnh nhỏ nước hoặc xuất hiện vệt ẩm trên tường.
• Quạt dàn lạnh phát tiếng gió mạnh nhưng lượng gió thực tế lại ít.
• Dàn nóng bám nhiều bụi hoặc bị che bởi lá cây, vật dụng ngoài ban công.
• Máy lâu ngày chưa được mở kiểm tra dù sử dụng thường xuyên.

Những dấu hiệu này không có nghĩa nguyên nhân chắc chắn là bụi bẩn. Ví dụ máy lạnh yếu có thể do dàn bẩn, nhưng cũng có thể liên quan đến thiếu gas, cảm biến, quạt hoặc máy nén. Vì vậy, chúng tôi thường chạy thử trước khi vệ sinh để ghi nhận tình trạng ban đầu.

Vệ sinh máy lạnh treo tường gồm những gì?

Với máy treo tường dân dụng, việc vệ sinh cần xử lý cả dàn lạnh và dàn nóng thay vì chỉ tháo lưới lọc ra rửa.

1. Chạy thử máy: kiểm tra khả năng làm lạnh, tiếng vận hành và tình trạng thoát nước trước khi tháo.
2. Ngắt nguồn điện: bảo đảm máy không còn cấp điện trong quá trình làm vệ sinh.
3. Tháo lưới lọc và các phần có thể tháo: vệ sinh riêng để loại bỏ bụi bám.
4. Che chắn khu vực điện: hạn chế nước tiếp xúc với bo mạch, đầu nối và các phần không được phép ướt.
5. Vệ sinh dàn lạnh: làm sạch lá nhôm, quạt lồng sóc và khu vực máng nước.
6. Kiểm tra thoát nước: xử lý cặn bẩn và kiểm tra nước có chảy thông xuống đường ống hay không.
7. Vệ sinh dàn nóng: loại bỏ bụi trên lá tản nhiệt và kiểm tra khu vực quạt.
8. Lắp lại và chạy thử: kiểm tra gió, tiếng máy, thoát nước và khả năng làm mát sau khi hoàn thành.

Trong quá trình này, áp lực nước cần được sử dụng phù hợp. Xịt quá mạnh theo hướng không đúng có thể làm cong lá nhôm, trong khi xịt không đủ lại không loại bỏ được bụi bám sâu.

Máy âm trần và tủ đứng vệ sinh khác máy treo tường như thế nào?

Máy treo tường có kết cấu tương đối gọn và thường dễ tiếp cận hơn. Máy âm trần cassette, máy giấu trần hoặc tủ đứng có kích thước, hệ thống thoát nước và cách bố trí quạt khác nên quy trình vệ sinh cũng cần điều chỉnh.

Với máy âm trần, cần chú ý máng nước lớn hơn, bơm nước ngưng nếu máy có sử dụng và các cửa gió xung quanh. Bụi có thể bám ở lưới hút, dàn trao đổi nhiệt và quạt phía trong. Nếu hệ thống có bơm nước ngưng, cần kiểm tra thêm phao, đường nước và khả năng hoạt động của bơm.

Máy tủ đứng thường có lưu lượng gió lớn nên lưới hút và dàn lạnh có thể tích bụi nhanh trong môi trường cửa hàng, văn phòng hoặc nơi có nhiều người ra vào. Khi vệ sinh cần có không gian đủ để tháo các phần vỏ và tiếp cận dàn bên trong.

Do cấu tạo khác nhau, không nên áp dụng một quy trình vệ sinh giống hệt cho tất cả loại máy.

Vì sao máy lạnh có mùi hôi dù vẫn làm lạnh bình thường?

Mùi khó chịu thường xuất hiện ở khu vực ẩm bên trong dàn lạnh. Khi máy làm lạnh, hơi nước trong không khí ngưng tụ trên dàn lá nhôm rồi chảy xuống máng nước. Nếu bụi và chất bẩn tích lại trong môi trường ẩm, có thể hình thành lớp cặn, màng bẩn và nấm mốc gây mùi.

Máng nước và quạt lồng sóc là hai vị trí dễ bị bỏ qua khi người dùng chỉ tự rửa lưới lọc. Vì vậy, một chiếc máy có lưới tương đối sạch vẫn có thể phát mùi nếu phần quạt hoặc máng nước đã bẩn.

Ngoài ra, mùi cũng có thể đi ngược từ đường thoát nước nếu ống được đấu vào vị trí có mùi hoặc bố trí không phù hợp. Trong trường hợp đó, vệ sinh dàn lạnh thôi chưa chắc giải quyết được, cần kiểm tra cả đường nước.

Có nên tự dùng vòi nước xịt vào dàn lạnh?

Bạn có thể tự tháo và rửa lưới lọc nếu làm đúng hướng dẫn sử dụng của máy, nhưng không nên dùng vòi nước hoặc bình xịt mạnh xịt trực tiếp vào toàn bộ dàn lạnh khi chưa biết vị trí các linh kiện điện.

Bên trong dàn lạnh có bo mạch, đầu nối điện, mô tơ quạt, cảm biến và một số bộ phận không được để nước xâm nhập. Nếu che chắn không đúng, nước có thể gây ẩm bo mạch hoặc chảy vào mô tơ. Một số sự cố có thể không xuất hiện ngay khi vệ sinh mà chỉ phát sinh sau khi cấp điện trở lại.

Ngoài ra, nếu không sử dụng túi hứng nước và kiểm soát hướng xịt, nước bẩn có thể chảy vào tường, đồ nội thất hoặc các khe điện gần đó. Vì vậy, tự vệ sinh tại nhà nên giới hạn ở những phần người dùng được phép tháo và làm sạch theo hướng dẫn của thiết bị.

Khi nào vệ sinh thôi là chưa đủ?

Nếu máy đã được làm sạch nhưng vẫn không hoạt động bình thường, cần kiểm tra nguyên nhân kỹ thuật khác thay vì tiếp tục vệ sinh nhiều lần.

• Thiếu gas hoặc rò gas: máy có thể chạy lâu nhưng khả năng làm lạnh kém.
• Nghẹt đường nước: nếu nước vẫn trào hoặc thoát chậm dù máng đã sạch, cần kiểm tra sâu hơn đường ống.
• Tụ điện suy yếu: ở một số máy, tụ yếu có thể làm quạt hoặc máy nén khởi động không bình thường.
• Quạt hoạt động yếu: dù dàn sạch nhưng lưu lượng gió vẫn thấp.
• Cảm biến bất thường: máy có thể ngắt hoặc điều chỉnh không phù hợp với nhiệt độ thực tế.
• Dàn nóng không giải nhiệt tốt: có thể do vị trí lắp bí, quạt yếu hoặc vấn đề khác ngoài bụi bẩn.

Vì vậy, việc đo hoặc kiểm tra gas không nên đồng nghĩa với việc tự động nạp thêm. Nếu phát hiện dấu hiệu thiếu môi chất, cần xác định có rò rỉ hay không trước khi bổ sung.

Bao lâu nên vệ sinh máy lạnh một lần?

Không có một lịch cố định phù hợp với mọi căn nhà. Tần suất nên dựa vào số giờ máy hoạt động và môi trường xung quanh.

• Phòng ngủ gia đình dùng chủ yếu ban đêm: có thể kiểm tra và vệ sinh theo chu kỳ vài tháng một lần, tùy lượng bụi thực tế.
• Phòng khách hoặc máy dùng nhiều giờ mỗi ngày: nên kiểm tra thường xuyên hơn vì lượng không khí đi qua dàn lớn hơn.
• Văn phòng, cửa hàng: máy hoạt động liên tục và cửa ra vào thường xuyên mở nên cần theo dõi độ bẩn sát hơn.
• Nhà gần mặt đường: bụi mịn ngoài môi trường có thể làm lưới và dàn bẩn nhanh hơn.
• Nhà có chó, mèo: lông thú có thể tích trên lưới hút và khu vực dàn lạnh nên cần kiểm tra dày hơn.
• Nhà có trẻ nhỏ hoặc người nhạy cảm với bụi, dị ứng: nên chú ý giữ lưới lọc và dàn lạnh sạch, tránh để máy có mùi ẩm kéo dài.

Thay vì chỉ nhớ một mốc thời gian cố định, bạn có thể quan sát lưới lọc, lượng gió và mùi khi máy hoạt động. Nếu môi trường nhiều bụi thì chu kỳ vệ sinh nên ngắn hơn.

Những việc bạn có thể tự làm giữa hai lần vệ sinh

• Tháo và rửa lưới lọc định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Để lưới khô trước khi lắp trở lại máy.
• Không che kín cửa hút hoặc cửa thổi của dàn lạnh.
• Giữ khu vực dàn nóng thông thoáng, không chất đồ sát phía hút và thổi gió.
• Quan sát đầu ống thoát nước để phát hiện sớm tình trạng nước không chảy.
• Nếu máy có chế độ tự làm khô hoặc chống ẩm dàn lạnh, có thể sử dụng theo hướng dẫn.
• Không tự tháo bo mạch, quạt hoặc xịt hóa chất vào bên trong máy khi không rõ cách sử dụng.

Sau khi dùng máy trong thời gian dài, có thể sử dụng chế độ quạt hoặc chức năng làm khô dàn lạnh nếu model hỗ trợ. Mục đích là giúp giảm độ ẩm còn lại trên bề mặt dàn sau khi làm lạnh, từ đó hạn chế điều kiện thuận lợi cho mùi ẩm phát triển.

Kiểm tra sau khi vệ sinh máy lạnh

Sau khi lắp lại, chúng tôi chạy máy để kiểm tra thay vì chỉ nhìn bên ngoài đã sạch. Một lần vệ sinh hoàn chỉnh cần xác nhận máy vẫn vận hành bình thường sau khi các bộ phận được tháo và làm sạch.

• Gió ra có đều và mạnh hơn sau khi loại bỏ bụi hay không.
• Dàn lạnh có phát ra tiếng rung hoặc tiếng chạm bất thường không.
• Nước ngưng có thoát liên tục và không rò xuống tường hay sàn.
• Dàn nóng có thông thoáng và quạt vận hành bình thường.
• Máy có dấu hiệu lạnh yếu bất thường cần kiểm tra thêm hay không.

Nếu máy lạnh nhà bạn đang yếu gió, có mùi, chảy nước hoặc đã sử dụng lâu mà chưa vệ sinh, bạn có thể gửi loại máy, số lượng và tình trạng hiện tại qua form ngay bên cạnh bài viết. Chúng tôi sẽ dựa trên loại máy treo tường, âm trần hay tủ đứng và điều kiện sử dụng thực tế để trao đổi phương án vệ sinh phù hợp.